معرفی پایگاه آموزشی شیمی عمومیSPHS AP Chemistry

این پایگاه یک کلاس مجازی شیمی به زیان انگلیسی است که مطالب متنوعی را در زمینه شیمی عمومی ارائه می کند. مطالب این پایگاه شامل 24 فصل و دو آزمون میان ترم و پایان ترم است که با دروس شیمی عمومی 1 و 2 دانشجویان رشته شیمی و کتاب شیمی عمومی مورتیمر مطابقت دارد. محتوی درس ها شامل فلش کارت، کارت مطالعه، تصاویر، پرسش و پاسخ، آزمایش های مجازی و آزمون است. برای مراجعه به پایگاه از پیوند های زیر استفاده کنید.

http://www.chemmybear.com/groves/apchem.html#Resources

معرفی پایگاه طیف سنجی CHP-Spectroscopy

در این پایگاه مطالبی در باره انواع طیف سنجی شامل طیف سنجی اتمی (جذب، نشر و فلورسانس)، طیف سنجی الکترونی، طیف سنجی جذبی زیر قرمز، طیف سنجی لیزر، طیف سنجی مولکولی، طیف سنجی رزونانس الکترون و هسته ای، طیف سنجی پرتو ایکس و پرتو گاما پیدا می شود. در هر مورد مطلب کوتاهی در باره تئوری روش و نمونه ای از طیف و تفسیر آن ارائه شده است. برای دسترسی به این پایگاه از پیوندهای زیر استفاده کنید.

http://www.chem.vt.edu/chem-ed/spec/spectros.html

معرفی بخش طیف سنجی پایگاه اینترنتی دانشگاه UIC

در بخش طیف سنجی این پایگاه مطالبی در باره طیف سنجی زیر قرمز، طیف سنجی رزونانس مغناطیسی هسته هیدروژن و کربن و طیف سنجی جرمی ارائه شده است. در بخش تمرین ها، تمرین های جداگانه هر یک از روش های طیف سنجی به همراه تمرین های ترکیبی گنجانده شده است. نمونه ای از تمرین ها در شکل زیر دیده می شود. با کلیک کردن، ساختار ترکیب، تحلیل و تفسیر طیف مشاهده خواهند شد. در بخش دیگر این پایگاه یک آزمون چند گزینه ای قرار داده شده است. برای دسترسی به این پایگاه از پیوند زیر استفاده کنید.

http://www.chem.uic.edu/web1/OCOL-II/WIN/SPEC.HTM

(8) انتقال های انرژی در مولکول

جذب انرژی نور موجب انتقال های انرژی در ماده می شود. انتقال انجام شده با انرژی پرتو نور متناسب است. پرتو های X چنان پر انرژی هستند که موجب شکستن اتصال اتم های مولکول می شوند. پرتوهای فرابنفش و مرئی موجب انتقال های الکترونی می شوند. انرژی پرتوهای فرو سرخ متناسب با ارتعاش پیوندها است. ریز موج ها می توانند با چرخش های مولکولی رزونانس داشته باشند. امواج رادیویی چنان کم انرژی هستند که تنها بر انتقال های اسپین هسته و الکترون اثر می گذارند. در هر روش طیف سنجی، نوع خاصی از انتقال های انرژی مورد مطالعه قرار می گیرد تا اطلاعاتی در باره ساختمان ماده به دست آید. بنابراین هر روش طیف سنجی از پرتوهای ناحیه معینی استفاده می کند.

(7) نرم افزار های شیمی آلی

در پایگاه اینترنتی Advanced Chemistry Development نرم افزارهای مفیدی در زمینه شیمی آلی قرار داده شده است. این نرم افزارها به طور رایگان قابل دانلود هستند اگر چه در نرم افزار رایگان برخی قابلیت های نرم افزاری غیر فعال شده است. برای دسترسی به این پایگاه می توانید از نشانی زیر استفاده کنید:
http://www.acdlabs.com/
برای دریافت نرم افزارها، از منوی download گزینه freeware را انتخاب کنید تا به صفحه نرم افزارهای قابل دانلود وارد شوید. پر کاربرد ترین نرم افزار این مچموعه Chem Sketch است که برای رسم مولکول های آلی به کار می رود است. از این صفحه نمونه هایی از طیف های NMR, MS, IR, UV و Raman نیز قابل دریافت است. همچنین می توانید فیلم های راهنمای استفاده از نرم افزارها، Demo ، را از منوی download دریافت کنید.

(6)تمرین طیف سنجی

پایگاه اینترنتی webspectra یکی از منابع مناسب برای تمرین و یادگیری طیف سنجی است. در این پایگاه تمرین هایی برای یادگیری طیف های IR و NMR قرار داده شده است. این تمرین ها برای سطوح مختلف مبتدی، متوسط و پیشرفته طراحی شده اند. علاوه بر تمرین ها، در این پایگاه اطلاعاتی کلی در باره طیف سنجی IR و NMR ، روش حل کردن تمرین ها ، انواع طیف های NMR و جدول جذب های IR در دسترس قرار دارد. برای دسترسی به این پایگاه می توانید از نشانی زیر استفاده کنید:
http://www.chem.ucla.edu/~webspectra

(5)ارتباط طیف سنجی با ساختمان

ماده با دارا بودن ماهیت الکترومغناطیسی که از حرکت ذرات باردار آن ناشی می شود، می تواند با پرتوهای الکترومغناطیس برهم کنش داشته باشد. نتیجه این برهم کنش، جذب بخشی از انرژی پرتو نور و ارتقاء ماده به سطح انرژی بالاتر است. به این ترتیب از شدت پرتو نور کاسته می شود. می توان با اندازه گیری و مقایسه شدت پرتو تابیده شده به ماده، و شدت پرتو پس از عبور از ماده، به وجود برهم کنش پی برد. این کار اساس طیف سنجی را تشکیل می دهد. جذب انرژی به وسیله ماده، با محدودیت های کوانتومی روبرو است. زیرا سطوح انرژی کوانتایی هستند. جذب انرژی نور تنها در صورتی امکان دارد که انرژی یک بسته نور (فوتون) دقیقا برابر فاصله انرژی دو سطح کوانتومی ماده باشد. به این دلیل است که می توانیم با دانستن انرژی پرتو نور جذب شده، به ویژگی های ساختاری ماده پی ببریم. برای این کار لازم است هر بار تنها یک پرتو تک رنگ نور (دارای انرژی معین) به ماده تابانده، و بر هم کنش آن با ماده اندازه گیری شود. در هر یک از نواحی طیف، بخش محدودی از پرتو ها انرژی متناسب با یکی از لایه های انرژی کوانتومی ماده دارند. این پرتو ها، در فرایند طیف سنجی پیمایش می شوند و تغییر شدت هر کدام از آنها ثبت می شود تا یک طیف به دست آید.

(4) طیف چیست

هنگامی که نور خورشید از یک منشور عبور کند، نوار پیوسته ای از نورهای رنگی از آن خارج می شود که در یک انتها رنگ بنفش، و در انتهای دیگر آن رنگ قرمز مشاهده می شود. به این نوار رنگی، طیف نور گفته می شود. منشور نور سفید را به اجزای سازنده آن تجزیه می کند. اما طیف کامل نور خورشید بسیار گسترده تر از این نوار رنگی است و گستره وسیعی از امواج الکترومغناطیس را در بر می گیرد. نواحی اصلی امواج الکترومغناطیس شامل پرتو گاما، پرتو ایکس، پرتو فرابنفش، نور مرئی، پرتو زیر قرمز، ریز موج، امواج رادیویی و امواج صوتی است. در هر یک از روش های طیف سنجی، بخش محدودی از پرتوهای یک ناحیه از امواج الکترومغناطیس به نمونه تابانده می شود و برهم کنش ماده با پرتو تابیده شده سنجیده می شود. در بسیاری از روش های طیف سنجی، نتیجه این ارزیابی به صورت یک نمودار دوبعدی از یک کمیت وابسته به شدت، در مقابل یک کمیت وابسته به طول موج رسم می شود. این نمودار که اصطلاحا طیف نامیده می شود می تواند اطلاعاتی در باره ساختمان ماده در اختیار ما قرار دهد.

(3) منابع طیف سنجی در شبکه اینترنت

منابع مفیدی در شبکه اینترنت موجود است که با حداقل آشنایی با زبان انگلیسی می توان از آن ها استفاده کرد. یکی از این منابع بانک اطاعاتی بزرگ Spectral Database for Organic Compounds, SDBS است که طیف های NMR، MS، ESR ،IR و Raman ترکیب های آلی و معدنی را به طور رایگان عرضه می کند. این سایت متعلق به
National Institute of Advanced Industrial Science and Technology AIST, Japan
است. برای دسترسی به سایت می توانید از نشانی زیر استفاده کنید:
www.aist.go.jp/RIODB/SDBS/menu-e.html
پس از ورود به سایت، باید با کلیک کردن روی دکمه I agree the disclaimer and use SDBS با شرایط استفاده از سایت موافقت کنید. در این صورت وارد صفحه جستجو می شوید. در این صفحه با وارد کردن اطلاعاتی در باره ترکیب مورد نظر، می توانید طیف های آن را جستجو کنید. این اطلاعات شامل نام ترکیب (نام شیمیایی به انگلیسی)، فرمول شیمیایی، محدوده وزن مولکولی، شماره ثبت شده ترکیب در CAS، تعداد هر نوع اتم در مولکول، نوع طیف مورد نظر، و محدوده جذب ها در IR, NMR یا MS است. برای دستیابی به یک نتیجه جستجوی مناسب، بهتر است هر بار تنها یکی از موارد گفته شده را جستجو کنید. پس از وارد کردن اطلاعات در کادر مناسب، روی دکمه search در پایین صفحه کلیک کنید تا جستجو انجام شود. در لیست نتایج جستجو، حرف Y در زیر نام هر طیف به معنی در دسترس بودن طیف مورد نظر است. می توانید با کلیک روی آن، طیف را مشاهده کنید. درشکل زیر نمونه ای از طییف های این سلیت دیده می شود.

(2) روش های طیف سنجی

امروزه روش های متنوع طیف سنجی در دسترس هستند. برخی از روش ها در فهرست زیر گنجانده شده اند:

• طیف سنجی با پرتو زیر قرمز IR
• طیف سنجی با پرتو فرابنفش UV
• طیف سنجی رزونانس مغناطیسی هستهNMR
• طیف سنجی جرمی MS
• طیف سنجی رامان
• طیف سنجی با پرتو دورنگ گردان CD
• طیف سنجی رزونانس اسپین الکترون ESR

برحسب کاربرد مورد نظر، ممکن است یکی از روش ها برگزیده شود یا مجموعه ای از آن ها به کار گرفته شود. معمولا برای تعیین ساختار شیمیایی یک ترکیب ناشناخته، مجموعه ای از روش های طیف سنجی به کار گرفته می شوند. داده های فیزیکوشیمیایی، تجزیه ای و بلور شناسی نیز ممکن است به آن ها افزوده شود تا شناخت درستی از ساختار مولکول های پیچیده به دست آید.